75 jaar vrijheid

1940 tot 1945

'Domie' Ader en zijn vrouw

Bastiaan Jan Ader, door zijn vrouw liefkozend 'Domie' genoemd, ontpopt zich in Nieuw Beerta tot één van onze grootste verzetshelden. Hij redt zeker 300 joden uit de handen van de nazi's. In de zomer van 1942, slechts een paar maanden nadat hun eerste zoon geboren werd, kreeg de familie Ader een brief van een Joodse vriendin uit Amsterdam. Ze wilde in Nieuw-Beerta komen onderduiken om te ontsnappen aan de nazi’s. Het domineesechtpaar stemde in. Uiteindelijk huisvestte de pastorie – die verder uitgroeide tot een centrum voor hulp aan Joden en gestrande piloten – zes vaste onderduikers.

<p>Ader vertrekt in 1936 op de fiets naar Palestina. - Foto: Protestantse Gemeente te Reiderland</p>

Ader vertrekt in 1936 op de fiets naar Palestina. - Foto: Protestantse Gemeente te Reiderland

Bastiaan Ader was daarnaast betrokken bij het beramen van een ontsnappingsplan voor Kamp Westerbork. Hij wilde een deportatietrein kapen en met 200 verzetsmensen de gevangenen uit Westerbork bevrijden. Achteraf blijkt dat Ader hierover zelfs contact heeft gehad met de Britten. Die willen wel helpen, als Ader en zijn mannen de brug bij Ulsda laten springen om het spoorverkeer met Duitsland te stremmen. Ader werd verraden en moest onderduiken, maar in 1944 werd hij door de nazi’s in Haarlem opgepakt en niet veel later in Veenendaal gefusilleerd. Zestien dagen daarvoor had Ader-Appels hun tweede zoon op de wereld gezet.