Van Adorp tot Zuurdijk , Oorlog in Stad en Ommeland

1914-1945

Koolzaad, tarwe en vis: eten in de oorlog

Het leven in de oorlog was schaars, doch dit was in het noorden wel te dragen. Veel mensen bezaten wel wat aardappels, peulvruchten en dergelijke. In het westen, vooral in de grote steden zijn heel wat mensen van de honger omgekomen.

Het oude schuurtje in Oostwold kraakte en kreunde. Er was een stalen molentje aan de wand bevestigd, dat met de hand werd bediend en telkens bijgevuld met koolzaad, afkomstig van onze gele velden. De zwarte zaadjes deed men in een spintvat, een inhoudsmaat die voor allerlei veldprodukten gebruikt werd. Uit een vat zaad won men met veel moeite een liter slaolie. De droge resten die overbleven waren goed voor brandstof. Genoemde olie was waardevol, want het was voor veel eten te gebruiken. Wij als kinderen werkten af en toe ook mee aan deze zware arbeid, omdat we wisten dat de olie met meelbeslag heerlijke pannenkoeken opleverden.

Vis

Ondanks de oorlog speelden de kinderen gewoon buiten, waarbij ze in het veld veel avonturen beleefden. Zwemles was er niet bij, dat leerde je wel in een brede boerensloot. In een van de warme zomers was het water zover gezakt, dat we de vissen zo voor het grijpen hadden. Een emmer vol snoeken, zeelten en witvis werden door moeder schoongemaakt en gebakken. Ook de buren deelden mee aan dit eten.

Aren lezen

Vaak gingen we met ouders, familie en vrienden over de velden die geoogst waren, om de resten te verzamelen. Om wat sneller aan de zaden te komen, sneden we af en toe de koppen van de schoven af. Het was oorlog; men moest zich zien te redden. Genoemde deponeerde men in een zak, die werd uitgeslagen. Het kaf wat overbleef werd door de wind weggeblazen. In een ouderwets koffiemolentje maalde moeder de tarwe en met genoemde olie maakte ze een smeersel voor de boterham.

Geraamte

Mijn vader en de buurman gingen in die tijd wel eens op de fiets richting Oldambt om daar bij de rijke boeren wat producten te kopen. Op een zondag verwees de dochter des huizes hen naar de keuken om daar te wachten, omdat de ouders naar de kerk waren. In de keuken ontdekten de mannen een heerlijk gebakken gevogelte onder een schaal. De wachtenden hebben toen slechts een geraamte van deze lekkernij overgelaten en zijn snel zonder iets te kopen huiswaarts gekeerd.