75 jaar vrijheid

1940 tot 1945

Warffumse joden in Auschwitz: een kleerhanger is al wat rest

Twee Nederlanders op vakantie vonden in een hotel in het Poolse Auschwitz een kleerhanger (kapstokje) met daarop A. MEDENDORP – MAATKLEEDING – WARFFUM. Hoe kwam die kleerhanger in Auschwitz terecht? Ze stuurden een berichtje naar de Warffumer schrijver Erik de Graaf, die vervolgens uitzocht welke reis het kapstokje maakte en van wie het geweest kan zijn.

Werd de kleerhanger meegenomen door een joodse dorpsgenoot om de kleding netjes op te hangen? In het museum in Auschwitz liggen stapels voorwerpen die mensen meenamen naar het kamp: brillen, scheerkwasten, schoensmeer. Spullen waarvan ze dachten, of hoopten, dat ze ze nodig zouden hebben. Een kleerhanger misstaat daar niet tussen.
Uit Warffum werden tweeëntwintig Joden in 1942 door de Duitsers weggevoerd die niet terugkeerden. Achttien van hen werden in Auschwitz vermoord. Allemaal kenden ze kleermaker Medendorp uit het dorp. Sommigen bestelden waarschijnlijk hun pakken bij hem. Anderen kenden hem van verenigingen of gewoon als dorpsgenoot van de straat. Met één van hen is waarschijnlijk de kleerhanger mee op reis gegaan naar een gruwelijke eindbestemming.

Hoe het kapstokje uiteindelijk in het hotel bij de ingang van het herinneringscentrum terecht is gekomen, blijft een vraag, maar bijzonder is vooral dat het nu is teruggevonden. Getekend door de tijd en gehavend, want het onderste stokje, waarover een broek kon hangen, ontbreekt.
Op 4 mei 2013 keerde het kapstokje na zeventig jaar weer terug naar Warffum, waar het een plekje kreeg in de joodse slagerij Huis Markus in Openluchtmuseum het Hoogeland.

Warffumse joden in Auschwitz: een kleerhanger is al wat rest

'A. Medendorp - maatkleding - Warffum'. Deze kleerhanger hing in een hotelkamer in het Poolse Oświęcim, beter bekend als Auschwitz. - Foto: Erik de Graaf