De canon van Groningen

1815-1914

Groninger Boegbeeld 25: Willem Albert Scholten

Grootindustrieel

De in Loenen (Gelderland) geboren Willem Albert Scholten (1819-1892) is Neerlands eerste landbouwindustrieel en multinational. De ongeveer twee dozijn fabrieken die hij bezit, produceren aardappelmeel, aardappelmoutwijn, jenever, strokarton, suiker en turfstrooisel. Daarnaast bezit hij grote veengebieden en zo’n dertig Groningse boerderijen.

In de late jaren ‘30 van de 19e eeuw begint hij zijn succesvolle carrière in de Veenkoloniën. Zijn eerste fabriek produceert aardappelmeel. Deze is gevestigd in Foxhol vanwege de nabijheid van schoon water. De aandrijving met paardenkrachten vervangt hij later door een via zijn schoonvader gefinancierde stoommachine. Deze bedrijvigheid staat aan de basis van het succes, dat uitgroeit tot een imperium van fabrieken in onder andere Duitsland, Polen en Rusland. 

Als weldoener schenkt hij op zijn zeventigste verjaardag, tevens zijn gouden fabrikantenjubileum, de stad Groningen een kinderziekenhuis. Een imposant grafmonument op de Zuiderbegraafplaats bedekt zijn laatste rustplaats. 

Zijn enige kind Jan Evert (1849-1918) treedt succesvol in de voetsporen van zijn vader. Zo richt hij een turfkarton- en een suikerfabriek op en is hij eveneens zeer actief op maatschappelijk gebied. Hij is onder andere betrokken bij de aanleg van het Stadspark en de oprichting van het theater de Grunneger Sproak. Op politiek gebied is hij, na lid te zijn geweest van de Groningse gemeenteraad en Provinciale Staten, van 1904 tot 1910 lid van de Eerste Kamer.