Werken in kloosters: de Kruidentuin

Van 18 mei t/m 8 september 2019 is in Museum Klooster Ter Apel de tentoonstelling ‘Werken in kloosters: de kruidentuin’, te zien. Kloostertuinen zijn tuinen om of in het klooster. In de middeleeuwen waren ze meestal centraal gelegen met rondom de kloostergebouwen. De tuinen hebben historisch gezien verschillende bestaansredenen. Zo had de kruidentuin (herbularius) vooral een geneeskundige functie.

Werken in kloosters: de Kruidentuin

Het Klooster Ter Apel werd in 1465 gesticht. Het oudste deel van het complex was de kerk, in de zestiende eeuw werden de drie vleugels gebouwd die met de kerk een kloosterhof omsloten. Het klooster kwam in 1619 in handen van de stad Groningen. Kerk en kloostergebouw werden in de jaren dertig van de 20e eeuw gerestaureerd onder leiding van de stadsingenieur C.L. de Vos tot Nederveen Cappel, die ook een kleine Geschiedenis en beschrijving van het voormalig klooster Ter Apel publiceerde. Daarin duidde hij de kloosterhof als ‘binnentuin’ en ‘kruidhof’ aan.’

J.W. Verdenius

De Stad-Groninger tuinarchitect J.W. Verdenius maakte in 1932 het ontwerp voor de beplanting van de kloosterhof. Deze had na de Reformatie als begraafplaats gediend en was waarschijnlijk tot de invoering van de begrafeniswet van 1869 in gebruik gebleven. Over de oorspronkelijke situatie was niets bekend. Verdenius verzon daarom een ‘historische kruidentuin’ waarin ook plaats was voor een aantal van de aanwezige grafzerken. Na de Tweede Wereldoorlog raakte de tuin in verval. Wel werd ze ter gelegenheid van het vijfhonderdjarig bestaan van het klooster in 1964 opgeknapt, maar daarna viel ze opnieuw aan verwaarlozing ten prooi.

Nieuw elan

Met de komst in 1973 van een nieuwe beheerder, Allie Eenjes, kwam hieraan een eind. Hij pakte de tuin voortvarend aan samen met Gerda Vuurboom. Wat de keuze van de gewassen betreft, liet hij zich adviseren door de staf van de Groninger Hortus. Het resultaat was ‘een uitgekiende verzameling van medicinale kruiden, verfplanten en keukenkruiden’ in met buxus omzoomde perken. Die laatste zijn, waarschijnlijk om zuiver esthetische redenen ‘naar barok-motief’ aangelegd. In 2000 kreeg de aan één kant open hof zijn vroegere beslotenheid terug door de bouw van een nieuwe vleugel, ontworpen door de Deense architect Johannes Exner. De huidige tuin bevat nu ruim 200 soorten geneeskrachtige kruiden, verfplanten en keukenkruiden.

Tentoonstelling

In de tentoonstelling wordt uiteraard aandacht besteed aan de geschiedenis van de kruidentuin van Museum Klooster Ter Apel en wordt uitleg gegeven over de planten in de huidige tuin. Daarnaast wordt verteld over de kennis van de middeleeuwse mystica Hildegard von Bingen, de humorenleer en de signatuurleer, die o.a. in Middeleeuwse kloosters werden gebruikt. Na een bezoek aan de expositie is op de begane grond de huidige kruidentuin te bezichtigen.

Activiteiten

Gedurende de expositie worden er verschillende activiteiten georganiseerd rondom het thema kruidentuin. Voor meer informatie, zie de website, Facebook en Twitter.

Praktische informatie

Datum expositie: 18 mei t/m 8 september 2019

Locatie: Galerie II  in Museum Klooster Ter Apel, Boslaan 3-5, 9561 LH Ter Apel

Informatie: https://www.kloosterterapel.nl/nl/expositie-werkeninkloosters-dekruidentuin

Zie ook