Fietsen langs het eeuwenoude Reitdiep

Wie vanuit de stad Groningen noordwaarts trekt, gebruikt al snel het eeuwenoude Reitdiep als leidraad. De waterweg is ontstaan toen er gedeeltes van het riviertje de Hunze werden rechtgetrokken. Tot 1877 stond de stad via het Reitdiep in verbinding met zee, maar ook nu nog is het Reitdiep bepalend voor het landschap van deze regio.

Fietsen langs het eeuwenoude Reitdiep
Het Reitdiep, gezien vanuit een luchtballon. - Foto: Marketing Groningen

Deze fietsroute van ongeveer 52 kilometer start in Garnwerd (knooppunt 65) en laat je het Reitdieplandschap ontdekken vanaf het land én het water. Door de unieke veerverbinding tussen de twee aanlegplaatsen bij de eeuwenoude sluizen van Aduarderzijl en Schaphalsterzijl kan elke fietser of wandelaar een rustgevend vaartochtje maken van een kwartiertje.

De routekaart, voorzien van beschrijvingen van een aantal historisch interessante punten, is verkrijgbaar bij de VVV en de Toeristische informatiepunten in de regio.

Langs de route

De route door het noordwesten van de provincie voert langs veel typisch Groningse plekken. Het meest in het oog springend in het landschap zijn misschien wel de wierden van Ewer en Ezinge. Deze behoren tot de oudste en grootste wierden van dit deel van Groningen. Deze eeuwenoude kunstmatige heuvels beschermden de inwoners meer dan duizend jaar lang tegen hoog water. 

Borgen en kerken

Andere karakteristieke bouwwerken zijn de Allersmaborg en de middeleeuwse kerkjes van bijvoorbeeld Garnwerd en Zuurdijk. De Allersmaborg is een echt ‘kasteel van het Noorden’. Het oudste gedeelte van deze borg met ruime grachten en dikke muren stamt uit de 15e eeuw. De kerkjes op de route zijn vaak nog ouder. Ze zijn gebouwd in de voor Groningen zo kenmerkende romaanse- of romanogotische stijl; veel ronde bogen en warmrode stenen.

Omgaan met het water

In Zoutkamp, een authentiek vissersdorp, weden in de late middeleeuwen de inkomsten nog uit de zoutwinning gehaald – vandaar de naam van het dorp – maar daarna was het visserij en garnalen wat de klok sloeg. De afsluiting van de Lauwerszee in 1969 betekende helaas het einde van de grootschalige visserij. De sfeer van vroeger is nog wel te proeven in het visserijmuseum, bij de sluizen en de divers gekleurde huisjes. De nabijheid van de mysterieuze zee leverde niet alleen voordelen op. Volgens overleveringen doemden in de buurt van Zoutkamp geregeld schimmen op en was er een ‘waddenduvel’ die vissers het slik optrok.

Even verderop de route werd de strijd tegen het water in ieder geval wel gewonnen. De boeren in de Westpolder sloegen hun handen ineen om met stoomgemaal ‘Waterwolf’ nieuw land geschikt te maken voor landbouw. Koningin Wilhelmina kwam zelfs langs om dit toentertijd grootste en modernste gemaal van Europa te openen. Na een toespraak van de koningin drukte ze op een knop en begonnen de drie pompen met veel gedruis te werken. Het motto ‘Verlaging van den waterstand, brengt meerder koren op het land’ werd ook toen in 1920 door Koningin Wilhelmina gelezen. Want daar ging het ten slotte om; de vruchtbaarheid van het land.

Licht wordt kleur

De Ploeg trekt al sinds de jaren twintig van de vorige eeuw naar het noorden van de provincie. Het Reitdiep was en is nog steeds geliefd bij kunstenaars vanwege de ruimte en het licht. Met felle kleuren werd het landschap in beeld gebracht.

Zie ook